Hoe ontstaat een kunstwerk? Anselm Kiefer, Armando en de natuur als maker

Hoe ontstaat een kunstwerk?

Anselm Kiefer vertelt erover in een recent  interview in het Getty Center in Los Angeles. Een kunstenaar schept nooit zomaar ‘ex nihilo’ (uit het niets). De kunstenaar bevindt zich in de stroom en de dingen gaan door hem heen. Zo wordt hij als het ware doordrongen van de gedachten en de beweging. Ik luisterde naar zijn formulering en dacht meteen aan  ‘Fluxus’ en zijn vroegere docent Joseph Beuys en inderdaad duikt het woord in de conversatie op. Lees verder

Filosofie en kunst in Frankrijk – Denken over het lichaam 31 mei – 6 juni 2015 Centre Erasme St. Etienne des Sorts bij Avignon

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

In deze cursus beproeven we de relatie tussen het denken, het lichaam en de wereld om ons heen. Op welk moment houden wij op met denken? Wanneer begint ons lichaam mee te denken en de wereld te ervaren? Op welke manier zijn we lichamelijk bij de wereld betrokken? Lees verder

Beer en mens artikel naar aanleiding van Grizzly Man in tijdschrift Kunst en Wetenschap

Grizzly Man Poster Werner HerzogNaar aanleiding van de documentaire film Grizzly Man (2005) van Werner Herzog  schreef ik het artikel ‘Beer en mens’. Op de filmposter staat: ‘ in de natuur zijn er grenzen’. De hoofdpersoon van de documentaire, natuuractivist Timothy Treadwell,  zocht echter naar manieren om de grens tussen de mens en de beer over te steken.  Uiteindelijk met fatale gevolgen. De filmbeelden uit zijn nalatenschap van de beren in Alaska zijn adembenemend mooi en onvergetelijk. In het artikel onderzoek ik de achtergrond van Treadwells’ missie,  de eeuwenoude band tussen de mens en de beer. Het werk van de filosoof Georges Bataille belicht het bijna onbewuste schemergebied dat tussen het dier en onszelf ligt.

Het is opvallend hoe vaak in oude rituelen bij volkeren over de hele wereld de beer een prominente rol speelt, zoals bijvoorbeeld bij de Ainu in Japan. Wat betekent de beer voor ons?

‘Beer en mens’ verschijnt op 5 juni in het zomernummer 2014 van het tijdschrift Kunst en Wetenschap.

www.kunstenwetenschap.nl

Filosofisch essay Van boom tot tafel in het boek Koningsdamast

Tijdens een besloten bijeenkomst werd op koningsdag 26 april het koningsdamast aangeboden aan koning Willem- Alexander en koningin Máxima.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Kunstenaar Margot Berkman maakte naar aanleiding van haar sierhek voor de koningslinden een ontwerp dat staat in de aloude traditie van het koninklijke tafellinnen. Het damast, geweven in het Textiel Museum in Tilburg, werd samen met het boek Koningsdamast in een fraaie doos aangeboden.

In het essay bespreek ik drie momenten uit de schilderkunst waarin de sinaasappel een bijzondere rol speelt: ‘La Primavera’(1480/1482) van Sandro Botticelli, ‘Stilleven van sinaasappels, citroenen en een roos’ (1633) van Francisco de Zurbarán en ‘Mère aux enfants à l’orange’ (1951) van Pablo Picasso. Een mooie gelegenheid om de esthetica (filosofie van de kunst) te verbinden met de praktijk van het kunst maken, waarbij ik ook over de vorm van het boek mocht meedenken.

Meer over het boek Koningsdamast via: www.margotberkman.nl

 

De verliefden / Los enamoramientos van Javier Marías

In een interview vertelt de schrijver Marías dat hij nog steeds niet op een computer schrijft, maar op een ouderwetse schrijfmachine. Zo typt hij soms wel vijf tot zes keer zijn boek in wording over. ‘( -) ik schrijf niet om tijd te winnen. Ik schrijf om tijd te voelen.’

Maar niet alleen het tempo van zijn boeken wordt door de tijd bepaald. Het boek ‘De verliefden’ verkent de tijd zelf ook als thema. In het bijzonder de tijd vanuit het perspectief van de ‘verliefde’. Wat gebeurt er als je het onderwerp van die verliefdheid verliest? De vrouw die net haar man heeft verloren merkt verbaasd op dat zelfs haar gedachten erdoor zijn veranderd. ‘Ik weet het niet, het is alsof ik een ander hoofd heb, er komen dingen bij me op die ik vroeger nooit zou hebben gedacht.’ Lees verder

Geestverwanten – twee zielen, één kunst lezing door Katja Rodenburg 5 april 2012 Boekhandel Ongerijmd Arnhem

Friedrich Nietzsche en Richard Wagner, Federico García Lorca en Salvador Dalí

Lezing Maand van de Filosofie 2012

Filosoof Katja Rodenburg onderzoekt in deze lezing het wel en het wee van de vriendschap tussen kunstenaars. De wederzijdse herkenning laait meestal hevig op en de passie van de twee zielen samen zet alles in vuur en vlam.  Misschien kan de fragiele kunstenaarsvriendschap  juist daarom meestal slechts tijdelijk bestaan. Hoe werkt deze geestverwantschap? Hoe kan het  proces van het maken van een kunstwerk, dat bij uitstek zo individueel is, met een ander gedeeld worden? Hierbij gebruiken we onder andere de ideeën van de filosoof Aristoteles over de vriendschap uit zijn werk de Ethica. Lees verder

Oscar Wilde en The Picture of Dorian Gray Lezing door Katja Rodenburg op 23 februari 2012 Boekhandel Ongerijmd Arnhem

‘I made philosophy an art, and art a philosophy’  Oscar Wilde

Meteen nadat ‘The Picture of Dorian Gray’ in 1890 verschijnt, roept het boek veel emoties op.

De hoofdpersoon uit het boek, Dorian Gray, is steeds weer op zoek naar nieuwe en duistere ervaringen en lijkt bovendien het geheim van de eeuwige jeugd gevonden te hebben…Hij ontziet daarbij niets en niemand. Critici zetten ook daarom vraagtekens bij het morele gehalte van het boek. De revolutionaire uitspraken die Oscar Wilde in het voorwoord doet over kunst, zoals ‘No artist has ethical sympathies’ en ‘All art is quite useless’ doen zo mogelijk nog meer stof opwaaien

Naar aanleiding van de pas onlangs (in 2011!) uitgekomen eerste volledig ongecensureerde versie van dit boek gaan we samen op zoek naar de betekenis van kunst, de kunstenaar en de schrijver. Lees verder

Almudena Grandes Luchtkastelen bouwen ten tijde van La Movida

In ‘Castillos de cartón’ (2004) beleven de drie hoofdpersonen ieder op hun eigen manier een gouden tijd. Met elkaar maken ze een wereld die alleen van hun drieën is en waar voor anderen geen plaats is.

Almudena Grandes roept levendig de jaren tachtig van ‘La Movida’ op, de roerige en interessante periode in de Spaanse geschiedenis na Franco. Direct na de dictatuur ontstaat er begrijpelijkerwijs een grote behoefte aan het vormen van een nieuwe en eigen identiteit, waarin vooral de lang gemiste vrijheid voorop staat. Nieuwe culturele vormen gaan hand in hand met veel experimenteren met drugs, sex en muziek. Filmmaker Pedro Almodóvar zou verreweg de meest succesvolle representant van deze periode worden.

Lees verder

‘The Meaning of Life’ – van Monty Python tot Terry Eagleton

Een Engelse zoektocht naar de betekenis van het leven (en de dood)

Het meest grappige en tegelijk meest huiveringwekkende deel van Monty Pythons film ‘The Meaning of Life’ vertelt veel over onze moderne houding ten opzichte van juist het tegendeel van het leven, de dood. Een gezichtsloze, angstaanjagende figuur nadert een klein huis op de vlakte, zijn zeis stevig in de hand. Het is donker, en de wind huilt angstaanjagend. Lees verder