Tagarchief: Armando

Friedrich & Friedrich op weg in de natuur

Temidden van alle vooruitgang en het alleen maar kijken naar de natuur als een bron waar de mens naar eigen zin over kan beschikken, zet de dichter-filosoof Friedrich Hölderlin (1770-1843) een vraagteken. Hij ervaart de natuur en het landschap wat hem omringt anders. In een brief uit 1796 schrijft hij aan een vriend hoe hem dat voor ogen staat. Wat we nodig hebben is juist een gevoel voor de schoonheid van de natuur, de esthetische blik. Alleen zo kunnen we een begin maken met het overwinnen van het conflict dat we ervaren tussen onszelf en de wereld van de natuur.

Foto: Wilco Schipper

De jonge Friedrich Nietzsche is een bewonderaar en schrijft in het kader van een opdracht op school een verdedigingsschrift van de dan al bijna vergeten dichter-denker en zijn werk: ‘Inderdaad, dit proza is muziek – zachte smeltende klanken, onderbroken door pijnlijke dissonanten -.’

Met de lezing Friedrich & Friedrich – de natuur als spiegel zetten we de traditie van de Christmas Lecture voort. Zoals gebruikelijk leggen we een verband tussen aan de ene kant de filosofie en aan de andere kant de kunst(en). Wat zoeken deze denkers en kunstenaars in de natuur en het landschap? Hoe kunnen zij ons inspireren?

Lees verder →

Wat is de geheime kracht van de melancholie?

In de lente van 1819 schrijft de dichter John Keats zijn Ode on Melancholy. Een ode? Maar melancholie is toch een gemoedstoestand die je liever achter je wilt laten, om snel over te gaan naar een lichtere stemming?

Toen ik werkte aan het boek en een tentoonstelling over de kunstenaar Armando, onderzocht ik de belangrijke rol van de melancholie in zijn werk. En zo ontstond de uitgave Armando en de melancholie van het scheppen.

Het bracht mij op het idee om Maarten Doorman te vragen om voor die gelegenheid het intrigerende gedicht van Keats in het Nederlands te vertalen.

Het tweede vers uit zijn Ode op de Melancholie:

Maar waar melancholie zich gelden doet

 En uit de hemel als een wolk haar tranen spilt

Die bloemen met hun hangend kopje voedt,

De heuvel groen in sluiers van april verhult;

Smaak daar uw pijn bij een bedauwde roos,

Of bij de glinstering op het gerimpeld strand,

   Of bij pioenen, weelderig en dik;

Of stel, uw liefste maakt zich rijkelijk boos,

  Laat haar dan tieren, vang haar zachte hand,

En zwelg diep, diep in haar weergaloze blik

Lees verder →

Caspar David Friedrich voelt het landschap

Niet veel mensen weten dat op het bekende schilderij Monnik aan zee (1808-1810) ooit een stuk meer te zien was dan nu. Eerst schildert Friedrich enkele schepen op zee. Maar wanneer hij naar het doek kijkt is hij niet tevreden. En dan neemt hij een moedige beslissing: hij laat de schepen verdwijnen. De zee wordt de hoofdpersoon. De monnik blijft alleen achter op het strand. Klein en nietig, in een weidse ruimte van lucht, water en aarde. Wij kijken en voelen. Net als hij ervaren wij de intense aanwezigheid van de natuur.

Dit schilderij is meer dan wat het afbeeldt. Het komt overeen met de ervaring van onszelf als toeschouwer in de moderne wereld, een ervaring dit toen begon. Wij zijn alleen terwijl we tegenover het immense van het universum staan. Het is alsof de geheimen van de religie en het ritueel de kerk hebben verlaten. Ze bevinden zich nu ergens in de natuurlijke wereld. Ze laten zich alleen in de machtige natuur zien.

De moderne wereld gaat verder. En Friedrich is op zoek naar een manier om zijn ervaring van het heilige, het sacrale, het ‘dat wat je niet kan benoemen’ weer te laten plaatsvinden.

Lees verder →

Hoe ontstaat een kunstwerk? Anselm Kiefer, Armando en de natuur als maker

Hoe ontstaat een kunstwerk?

Anselm Kiefer vertelt erover in een recent  interview in het Getty Center in Los Angeles. Een kunstenaar schept nooit zomaar ‘ex nihilo’ (uit het niets). De kunstenaar bevindt zich in de stroom en de dingen gaan door hem heen. Zo wordt hij als het ware doordrongen van de gedachten en de beweging. Ik luisterde naar zijn formulering en dacht meteen aan  ‘Fluxus’ en zijn vroegere docent Joseph Beuys en inderdaad duikt het woord in de conversatie op. Lees verder →

Zomercursus Armando en de melancholie van het scheppen

Vooraankondiging

Armando en de melancholie van het scheppen

Zomercursus HOVO Erasmus Universiteit Rotterdam

Drie dagen: 11 juli, 13 juli en 15 juli 2011

13.30-16.00 u, inclusief pauze

Docent: Drs. Katja Rodenburg

In de cursus Armando en de melancholie van het scheppen gaan we in op de grote thema’s in het werk van de veelzijdige kunstenaar Armando: de melancholie, de schoonheid van het kwaad en het verlangen naar het woud. Lees verder →