Hoe ontstaat een kunstwerk? Anselm Kiefer, Armando en de natuur als maker

Hoe ontstaat een kunstwerk?

Anselm Kiefer vertelt erover in een recent  interview in het Getty Center in Los Angeles. Een kunstenaar schept nooit zomaar ‘ex nihilo’ (uit het niets). De kunstenaar bevindt zich in de stroom en de dingen gaan door hem heen. Zo wordt hij als het ware doordrongen van de gedachten en de beweging. Ik luisterde naar zijn formulering en dacht meteen aan  ‘Fluxus’ en zijn vroegere docent Joseph Beuys en inderdaad duikt het woord in de conversatie op. Lees verder

Estilo gitano – Leven in zigeunerstijl

Ramon Gieling maakt zijn leven lang al films, en vaak vindt hij zijn inspiratie in Spanje. Zo maakte hij de bekende en originele film ‘En Un Momento Dado’ over Johan Cruijff en zijn betekenis voor de voetballiefhebber in Barcelona. In het boek ‘Het ondankbare leven van Santiago Herrero’ staat het leven van de zigeuner Santiago centraal. In verschillende scènes  volgen we zijn wonderlijke en tragische lotgevallen. Het lot, of zo je wil het toeval grijpt op cruciale momenten in. Lees verder

La farsa monea – Documenta 14 – Israel Galvan en de flamenco van de ondergrond

Foto: Stathis Mamalakis

Het is vast niet onopgemerkt gebleven, dit jaar is de Documenta 14 (in Kassel en Athene) onderwerp van vele artikelen in de media. De uitgangspunten van ‘Learning from Athens’ zijn door het curatorenteam onder leiding van Adam  Szymczyk op eigenzinnige wijze ingevuld. De kunstenaars en hun werken  roepen voor de pers en bezoekers vragen op die niet meteen beantwoord worden. Dat is helemaal niet erg. Maar het zou jammer zijn wanneer door deze ondoorgrondelijkheid  het publiek de handdoek in de ring gooit en de werken van de Documenta zo ‘uit het zicht’ blijven. Want elke vijf jaar is de manifestatie de belangrijkste graadmeter van de ontwikkelingen binnen de hedendaagse kunst.

Een bijzondere performance in het programma van de Documenta 14 in Athene vormt het werk La farsa monea , een samenwerking van flamencodanser en choreograaf Israel Galván, flamencozanger Niño de Elche en de kunstenaar en onderzoeker van flamenco, Pedro G. Romero. Lees verder

Krachtige verbeelding, langzame uitvoering – Masterclass en lezing ‘Zwaar metaal, nieuw licht’ Den Bosch

IMG_5625In het kader van het project rond het etsen en moderne ets-technieken ‘Zwaar metaal, nieuw licht’, verzorgde ik een masterclass voor de deelnemende kunstenaars en een afsluitende publiekslezing in het Grafisch Atelier in Den Bosch.

In deze lezing ging ik in op de bijzondere eigenschap van het ets-proces, in diverse vormen. De ets was bij uitstek een kunstvorm die vaak in opdracht werd uitgevoerd. Maar het is ook een middel voor de kunstenaar om juist naar een nieuwe manier te zoeken om zichzelf uit te drukken. Om te proberen, te experimenteren en om zijn kunst te beproeven. Want juist de beperkingen van het technische proces geven aan de maker de vrijheid om intensief met zijn materiaal om te gaan. Zo ontwikkelt William Blake (1757-1827) zijn eigen methode, omdat wat hij wil bereiken nog niet bestaat. Zijn verbeelding zoekt en vindt zo zijn passende uitdrukking. Ook Edvard Munch (1863-1944) schaaft zijn leven lang aan zijn eigen vaardigheden om etsen, houtsnede’s en litho’s te maken. Wat verbergt er zich onder de oppervlakte van deze werken? Lees verder

Ode aan de Maas PLAKA in Megen – Tentoonstelling, ode en processie 28 juni – 5 juli 2015

Ode aan de Maas 

Rianne van der Steen

Het PLAKA kunstenaarsinitiatief in Megen organiseert met ‘Ode aan de Maas’ een speciaal evenement en een expositie waarmee ze een verbinding willen leggen tussen de ateliers, het gebouw de Acropolis, het leven en werken in de stad Megen en het Parthenon aan de Maas. Aanleiding is de internationale kunstmanifestatie Biënnale Mater Mosa.

Samen met PLAKA heb ik als curator met plezier gewerkt aan de vormgeving en uitvoering van dit community art project. Zo was het bijvoorbeeld een uitdaging om de voor de tentoonstelling beschikbare ruimte zo in te richten dat er een mooie lijn kon ontstaan. Een lijn die uitnodigt om de werken van de kunstenaars als geheel, maar ook als op zichzelf staande objecten te bekijken.
Lees verder

Het leven als kunstwerk – Oscar Wilde – Van Dorian Gray tot Andy Warhol HOVO Zomercolleges Vrije Universiteit Amsterdam 7,9,14 en 16 juli 2015

Oscar Wilde portret wikimed cHet leven als kunstwerk 

Bij verschijning roept ‘The Picture of Dorian Gray’ veel emoties op. Het schilderij van de stralende jonge Dorian verandert langzaam in iets dat het daglicht niet kan verdragen…De uitspraken in het voorwoord, zoals ‘No artist has ethical sympathies’ en ‘All art is quite useless’ doen zo mogelijk nog meer stof opwaaien.

Maar het boek is nog veel meer. In het fin-de-siècle van de 19e eeuw verandert het leven snel en diepgaand. Het denken over het leven en de kunst weerspiegelt de vragen waar we nu nog steeds mee worstelen. Hoe kan ik het best mogelijke leven leiden? Welke rol speelt de kunst daarin? Waar ligt de grens tussen fictie en realiteit? Lees verder

Filosofie en kunst in Frankrijk – Denken over het lichaam 31 mei – 6 juni 2015 Centre Erasme St. Etienne des Sorts bij Avignon

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

In deze cursus beproeven we de relatie tussen het denken, het lichaam en de wereld om ons heen. Op welk moment houden wij op met denken? Wanneer begint ons lichaam mee te denken en de wereld te ervaren? Op welke manier zijn we lichamelijk bij de wereld betrokken? Lees verder

Oscar Wilde In naam van de schoonheid 25 oktober 2014 Antheia Symposium Dordrecht

Oscar WildeOp 15 oktober 2014 is het 160 jaar geleden dat Oscar Wilde werd geboren. Om dit te vieren organiseren wij het symposium ‘Oscar Wilde – In naam van de schoonheid’, een unieke ontmoeting tussen de filosofie en de kunst. Zijn eigenzinnige manier van denken over kunst staat hierbij in het middelpunt.

Met zijn ogen kijken we naar de werken van andere kunstenaars uit de vaste collectie van het Van Gogh Museum, zoals die van Pierre Puvis de Chavannes, Camille Pisarro en Claude Monet. Edwin Becker (Van Gogh Museum) en Katja Rodenburg (Antheia) nemen u mee naar de fascinerende wereld van de filosofie en de esthetica, en de kunst van de tweede helft van de 19e eeuw en het fin-de-siècle. Lees verder

Filosofie en kunst in Frankrijk in het Centre Erasme St. Etienne des Sorts bij Avignon

Foto0414Begin mei gaf ik weer een college-cursus van vijf dagen in het mooie Centre Erasme in Zuid-Frankrijk. Het centrum ligt in het dorp St. Etienne des Sorts (bij Avignon), aan de oevers van de brede rivier de Rhône.

Dit keer was het onderwerp ‘Filosofie van de kunst: van de goddelijke ingeving tot de sublieme ervaring’. Het werd een inspirerende week rond de inspiratie en ervaring in de filosofie en de kunst. Welke rol spelen ze in het scheppen van kunst? Hoe kunnen deze twee moeilijk omschrijfbare momenten betekenis geven aan ons leven? Lees verder

Filosofisch essay Van boom tot tafel in het boek Koningsdamast

Tijdens een besloten bijeenkomst werd op koningsdag 26 april het koningsdamast aangeboden aan koning Willem- Alexander en koningin Máxima.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Kunstenaar Margot Berkman maakte naar aanleiding van haar sierhek voor de koningslinden een ontwerp dat staat in de aloude traditie van het koninklijke tafellinnen. Het damast, geweven in het Textiel Museum in Tilburg, werd samen met het boek Koningsdamast in een fraaie doos aangeboden.

In het essay bespreek ik drie momenten uit de schilderkunst waarin de sinaasappel een bijzondere rol speelt: ‘La Primavera’(1480/1482) van Sandro Botticelli, ‘Stilleven van sinaasappels, citroenen en een roos’ (1633) van Francisco de Zurbarán en ‘Mère aux enfants à l’orange’ (1951) van Pablo Picasso. Een mooie gelegenheid om de esthetica (filosofie van de kunst) te verbinden met de praktijk van het kunst maken, waarbij ik ook over de vorm van het boek mocht meedenken.

Meer over het boek Koningsdamast via: www.margotberkman.nl