Beer en mens artikel naar aanleiding van Grizzly Man in tijdschrift Kunst en Wetenschap

Grizzly Man Poster Werner HerzogNaar aanleiding van de documentaire film Grizzly Man (2005) van Werner Herzog  schreef ik het artikel ‘Beer en mens’. Op de filmposter staat: ‘ in de natuur zijn er grenzen’. De hoofdpersoon van de documentaire, natuuractivist Timothy Treadwell,  zocht echter naar manieren om de grens tussen de mens en de beer over te steken.  Uiteindelijk met fatale gevolgen. De filmbeelden uit zijn nalatenschap van de beren in Alaska zijn adembenemend mooi en onvergetelijk. In het artikel onderzoek ik de achtergrond van Treadwells’ missie,  de eeuwenoude band tussen de mens en de beer. Het werk van de filosoof Georges Bataille belicht het bijna onbewuste schemergebied dat tussen het dier en onszelf ligt.

Het is opvallend hoe vaak in oude rituelen bij volkeren over de hele wereld de beer een prominente rol speelt, zoals bijvoorbeeld bij de Ainu in Japan. Wat betekent de beer voor ons?

‘Beer en mens’ verschijnt op 5 juni in het zomernummer 2014 van het tijdschrift Kunst en Wetenschap.

www.kunstenwetenschap.nl

Filosofisch essay Van boom tot tafel in het boek Koningsdamast

Tijdens een besloten bijeenkomst werd op koningsdag 26 april het koningsdamast aangeboden aan koning Willem- Alexander en koningin Máxima.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bekijken het boek Koningsdamast met het essay Van Boom tot Tafel

Kunstenaar Margot Berkman maakte naar aanleiding van haar sierhek voor de koningslinden een ontwerp dat staat in de aloude traditie van het koninklijke tafellinnen. Het damast, geweven in het Textiel Museum in Tilburg, werd samen met het boek Koningsdamast in een fraaie doos aangeboden.

In het essay bespreek ik drie momenten uit de schilderkunst waarin de sinaasappel een bijzondere rol speelt: ‘La Primavera’(1480/1482) van Sandro Botticelli, ‘Stilleven van sinaasappels, citroenen en een roos’ (1633) van Francisco de Zurbarán en ‘Mère aux enfants à l’orange’ (1951) van Pablo Picasso. Een mooie gelegenheid om de esthetica (filosofie van de kunst) te verbinden met de praktijk van het kunst maken, waarbij ik ook over de vorm van het boek mocht meedenken.

Meer over het boek Koningsdamast via: www.margotberkman.nl

 

Friedrich Nietzsche en de kunst van het scheppen bij PLAKA in Megen

die_geburt_der_tragoedie_unzeitgemaesse_betrachtungen_i_-_iv_nachgelassene_schriften_1870_-_1873-9783423301510Onlangs was ik te gast bij PLAKA Art & Mind in Megen. ‘Kunst moet meer zijn dan een leuk plaatje, het moet voortkomen uit een achterliggende denkwijze of inzicht’, zo staat te lezen op hun website. Sinds 2003 nodigt PLAKA daarom filosofen uit om lezingen en presentaties te houden tijdens de maand van de filosofie. Op verzoek is dit uitgebreid tot een serie van drie, van de maanden april tot en met juni van dit jaar.

In de lezing ‘Friedrich Nietzsche en de kunst van het scheppen’ onderzochten we waarom steeds weer nieuwe generaties kunstenaars zich laten inspireren door het gedachtengoed van de in 1900 gestorven filosoof. Vooral het proces van het kunst maken staat hier centraal. Hoe ontstaat kunst? Welke krachten zijn hierbij aan het werk? Wat is de taak en het werk van de kunstenaar? Naast het werk van Nietzsche bespraken we ook de gedachten van  filosofen en kunstenaars als Herakleitos, Arthur Schopenhauer, Richard Wagner, Vincent van Gogh en Edvard Munch.

Het werd een mooie en inspirerende avond en een interessante dialoog met een geïnteresseerd en betrokken publiek.

Meer over deze avond en het Filosofie Triduüm via:  http://www.plaka-kunst.nl/filosofie-triduum/

ANTHEIA mini-symposium Van Gogh aan het werk – de kunstenaar in het atelier 21 september 2013 Van Gogh Museum Amsterdam

Naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Van Gogh aan het werk’ organiseert Antheia weer een bijzondere ontmoeting tussen de filosofie en de kunst. In het mini-symposium ‘Van Gogh aan het werk – de kunstenaar in het atelier’ volgen we de ontwikkeling van de kunstenaar Van Gogh op de voet en komen we tot nieuwe inzichten in het proces van het scheppen van een kunstwerk. Lees verder

De verliefden / Los enamoramientos van Javier Marías

In een interview vertelt de schrijver Marías dat hij nog steeds niet op een computer schrijft, maar op een ouderwetse schrijfmachine. Zo typt hij soms wel vijf tot zes keer zijn boek in wording over. ‘( -) ik schrijf niet om tijd te winnen. Ik schrijf om tijd te voelen.’

Maar niet alleen het tempo van zijn boeken wordt door de tijd bepaald. Het boek ‘De verliefden’ verkent de tijd zelf ook als thema. In het bijzonder de tijd vanuit het perspectief van de ‘verliefde’. Wat gebeurt er als je het onderwerp van die verliefdheid verliest? De vrouw die net haar man heeft verloren merkt verbaasd op dat zelfs haar gedachten erdoor zijn veranderd. ‘Ik weet het niet, het is alsof ik een ander hoofd heb, er komen dingen bij me op die ik vroeger nooit zou hebben gedacht.’ Lees verder

‘Träume von der dOCUMENTA 13’ * d13 Documenta reis van 3 – 5 september 2012 Kassel Duitsland

Naar aanleiding van d13 organiseert Antheia samen met De Gouden Engel kunst en cultuurreizen de reis ‘Träume von der Documenta’. De Documenta, de toonaangevende kunstmanifestatie, vindt slechts om de vijf jaar plaats, en vormt een staalkaart van wat de hedendaagse en eerdere moderne kunst op dit moment ons te bieden hebben.

Deze bijzondere kunst en filosofie-reis biedt een afwisselend programma in een boeiende kunststad, met lezingen en begeleide bezoeken van de verschillende locaties. Daarbij maken we niet alleen nader kennis met de kunstwerken van de Documenta maar ook met de filosofische en kunsthistorische achtergronden van de getoonde werken. Lees verder

Tegen de keer – filosofie en kunst van het etsen symposium 18 mei 2012 Het Kruithuis Den Bosch

Onlangs opende de tentoonstelling ‘Show Yourself: Going to the Etch 2’, geheel gewijd aan het etsen. Met werk van Laura Casas Valle, Cornelie Samsom, Claudia Botero, Aline Eras, Mirka Farabegoli, Rinke Nijburg, Saskia de Marée, Stijn Peeters, Tijs Rooijakkers, Rob Voerman en Susanne Sørensen. Het is de tweede tentoonstelling die gerealiseerd is in een reeks die de magie van het etsen wil belichten en vernieuwingen binnen deze techniek wil laten zien.

Ter gelegenheid van deze tentoonstelling organiseert Antheia op vrijdag 18 mei as. in samenwerking met stichting to the Etch het symposium ‘Tegen de keer – de filosofie en kunst van het etsen’. Lees verder

Antheia mini-symposium Dromen van stad en land bij tentoonstelling Gedroomde landschappen Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky 3 maart 2012 Van Gogh Museum Amsterdam

Edvard Munch Melancholie 1894-1896

Naar aanleiding van de tentoonstelling Gedroomde landschappen – symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky in het Van Gogh Museum in Amsterdam organiseert Antheia met het mini-symposium Dromen van stad en land weer een bijzondere ontmoeting tussen de filosofie en de kunsten.

Op het einde van de 19e eeuw ontstaat er een nieuwe kunststroming die nu samengevat wordt onder de naam ‘symbolisme’ De tentoonstelling bestrijkt een breed gebied, van voorlopers van het symbolisme zoals Böcklin en Whistler, tot Mondriaan en Kandinsky, die de aanzet gaven tot belangrijke 20e-eeuwse stromingen zoals surrealisme en abstractie. Werken van beroemde schilders als Monet, Gauguin, Van Gogh en Munch worden gepresenteerd naast die van minder bekende, maar evenzeer fascinerende kunstenaars uit bijvoorbeeld Scandinavië en Oost-Europa.

Het programma van dit mini-symposium biedt een afwisselende dag, met lezingen en beeldpresentaties en gelegenheid tot vragen stellen. Daarbij maken we niet alleen nader kennis met de kunstwerken in de tentoonstelling maar ook met het symbolisme in de filosofie, poëzie en muziek. Lees verder

Luna, luna – Federico García Lorca en de kunst van het scheppen Lezing door Katja Rodenburg op 15 september 2011 Boekhandel Ongerijmd Arnhem

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat er, op 19 augustus 1936, een bruut einde kwam aan het korte leven van Spanje’s beroemdste dichter, Federico Garcia Lorca (1898-1936). Ter gelegenheid hiervan bespreekt filosoof Katja Rodenburg in de lezing ‘Luna, luna –Federico Garcia Lorca en de kunst van het scheppen’ de thematiek van zijn proza en poëzie. We verdiepen ons in de voorliefde van de dichter voor de ‘cante jondo’ in de flamenco. Wat is nu precies ‘duende’? En wat is het verband tussen de melancholie en de kunst om te leven? Lees verder

Preview ‘Falling Man, a journey’ Contemporary Art Ruhr Essen (D) 3-5 juni 2011

Op de Contemporary Art Ruhr (C.A.R.) in Essen (Duitsland) is voor het eerst een preview van ‘Falling Man, a journey’ te zien.

Dit project komt voort uit de samenwerking tussen kunstenaar Marieke Bolhuis en filosoof Katja Rodenburg.  ´Falling Man, a journey´ bestaat uit een tentoonstelling van de ´Falling Man´- serie foto´s en een bijbehorende essay. In 2011 en 2012 wordt het project verder gerealiseerd. Lees verder